Βασίλης Μιχαηλίδης: 100 χρόνια από το θάνατό του.

vasilismichailidis4

« Ο Βασίλης Μιχαηλίδης […] Προαισθάνεται με ακρίβεια την ημέρα του θανάτου του, βράδυ Κυριακής προς ξημερώματα Δευτέρας 18 Δεκεμβρίου 1917, και σώζεται ένα ευχολόγιο που έγραψε για τον εαυτό του που θα μπορούσε να είναι το επιτύμβιό του.

Θεέ μου και να πέθαινα ένα Σαββάτο βράδυ
την Κυριακή με το πρωί να κατεβώ στον Άδη
που οι παπάδες αδειανοί και τα λεγνά αλλαμένα1
να συναχτούννα κλάψουσιν ξεχωριστά για μένα.

1 = λυγερόκορμα (κορίτσια) αλλαγμένα (με καθαρά ρούχα)
2 = να μαζευτούν »

______________________________________________________________

Σαν σήμερα συμπληρώνονται 100 χρόνια από το θάνατο του εθνικού ποιητή της Κύπρου Βασίλη Μιχαηλίδη. 100 χρόνια μετά και μόλις και βρέθηκε ο τάφος του.
Το 2017 ήταν ουσιαστικά έτος Βασίλη Μιχαηλίδη (ασχέτως αν οι πλείστοι ούτε καν το πήραν είδηση, και τρέμω στην ιδέα κάποιοι να μην γνωρίζουν καν ποιος είναι.)

Μόλις πέρσι ανακαλύφθηκε ο τάφος του, και πριν λίγες μέρες διεξήχθη τρισάγιο μετά από 100 χρόνια στον τάφο του.

Ο Ποιητής

Γεννήθηκε μεταξύ του 1849-1853 (με επικρατέστερη ημερομηνία το 1853) στο Λευκόνοικο (λευκά σπίτια) της Μεσαορίας.
Από μικρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον στην ζωγραφική και στην αγιογραφία. Μαθήτευσε σ’ ένα θείο του στο Δάλι, και απ’ εκεί πήγε στην Αρχιεπισκοπή στη Λευκωσία όπου γνωρίστηκε με τον Γεώργιο Βιζυηνό. Εφόσον ήταν στην προστασία του θείου του, όταν ο δεύτερος ανακηρύχθηκε μητροπολίτης Κιτίου, πήγαν μαζί στο Κίτιο (Λάρνακα) όπου μέχρι το 1876 ήταν προστατευόμενος του.
Ο κοσμοπολίτικος αέρας της Λάρνακας τον επηρέασε και εδώ ήταν που άρχισε να στρέφεται προς την ποίηση.
Αποφάσισε το 1876 να φύγει για Ιταλία να σπουδάσει ζωγραφική αλλά απένταρος καθώς ήταν δανείστηκε από φίλους και έκλεψε από το θείο του για να μπορέσει να σπουδάσει. Δεν πέρασε ένας χρόνος και η μη ύπαρξη χρημάτων τον ανάγκασε να φύγει από την Ιταλία και να βρεθεί στην Θεσσαλία όπου και πολέμησε για την απελευθέρωσή της από τους Τούρκους.
Επιστρέφοντας το 1878 στην Κύπρο πολλά άλλαξαν. Άφησε πίσω του μια Κύπρο υπό Οθωμανική κυριαρχία και επέστρεψε σε μια Κύπρο υπό Βρετανική κυριαρχία.
Στην Λάρνακα δεν μπορούσε να πάει πια από ντροπή προς τον θείο του και εγκαταστάθηκε στη Λεμεσό όπου και έμεινε μέχρι το θάνατό του.
Πήρε θέση πρακτικού φαρμακοποιού στο νοσοκομείο της Λεμεσού αλλά λόγω του οξύθυμου χαρακτήρα του και στο ότι ήταν αλκοολικός έχασε τη θέση του και απ ‘εδώ άρχισε η (ας το πούμε οικονομική) κατρακύλα. Από οδοκαθαριστής κατέληξε να είναι καθαριστής τουαλετών (άσχημο επάγγελμα με τα σημερινά δεδομένα, φανταστείτε με τα δεδομένα του 1910 στην Κύπρο). Καθάριζε τουαλέτες μέχρι το 1915 όπου σταμάτησε και κατέληξε να ζει μόνος του σε μια κάμαρη στο πτωχοκομείο Λεμεσού όπου και πέθανε στις 9 Δεκεμβρίου 1917.shapeimage_3

Το Έργο

Μπορεί η ζωή του να χαρακτηρίζετο από φτώχεια και κακουχίες η ποίησή του άλλο από φτωχή μπορεί να χαρακτηριστεί.
Έγραψε καμιά εκατοστή ποιήματα με πιο χαρακτηριστικά αυτά που ήταν γραμμένα στην Κυπριακή διάλεκτο

Έκδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή Η Ασθενής Λύρα το 1882 με ποιήματα κυρίως στην Καθαρεύουσα. Το 1888 δημοσίευε την δεκαπενθήμερη (έμμετρη) σατιρική εφημερίδα (επηρεασμένη λογικά από τον Σουρή) Διάβολος η οποία πούλησε μονάχα 6 φύλλα
Τα ποιήματά του γραμμένα στην καθαρεύουσα είναι σχεδόν άγνωστα διότι είναι (κατ’ εμέ) μια ψυχρή και απόμακρη γλώσσα, γλώσσα όμως που ήταν της ‘μόδας’ όμως τότε και έτσι μ’ αυτήν ξεκίνησε και ο Μιχαηλίδης. Συνέχισε με τη δημοτική που παρόλο είναι πιο κοντινή σε μας από την καθαρεύουσα δεν αγγίζει τις ψυχές μας όσο η Κυπριακή.
Ο Μιχαηλίδης έγραψε επίσης μυλλωμένα τραούθκια (ανομολόγητα/γαμοτράγουδα) τα οποία συγκεντρώνονται σ’ αυτή την έκδοση που αγόρασα σήμερα επ’ ευκαιρίας των 100 χρόνων.
Το 1911 με πρωτοβουλία (ευκατάστατων) φίλων θα εκδοθεί η 2η και τελευταία του ποιητική συλλογή η οποία περιέχει τα 3 γνωστότερα ποιήματά του:

9η Ιουλίου:
Επικό ποίημα με 24 ραψωδίες και 560 δεκαπεντασύλλαβους στίχους.
Εξιστορεί τα γεγονότα της 9ης Ιουλίου 1821 όπου οι Τούρκοι για να εκφοβίσουν τους Κύπριους ούτως ώστε να μην τους μπουν επαναστατικές ιδέες δολοφονούν κληρικούς και προεστούς ανάμεσά τους μητροπολίτες και ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός.

Η Χιώτισσα:
Κατά κάποιον τρόπο συνέχεια της 9ης Ιουλίου και επίσης μεγάλο σε μήκος ποίημα που εξιστορεί το δράμα μιας Τουρκάλας στη Λεμεσό που ουσιαστικά είναι Ελληνίδα, Χιώτισσα εξισλαμισμένη και πουλημένη σε πλούσιο Τούρκο, μετά τη σφαγή στη Χίο τον Απρίλη του 1822.

Η Ανεράδα:
Κατά τον μελετητή Γιωργό Μοράρη βιβλίο του οποίου αγόρασα επίσης σήμερα λέει ότι η Ανεράδα μας φέρνει στο μυαλό την περίπτωση του Τζων Κητς, που έγραψε την περίφημη μπαλάντα «La Belle Dame Sans Merci» (όμορφη κυρά δίχως έλεος).
Το θέμα εδώ όπως και στην μπαλάντα του Κητς είναι φανταστικό (ανεράδα/νεράιδα) και ερωτικό (ερωτική απογοήτευση). Ακούστε το ποίημα ως τραγούδι από τον Αλκίνοο Ιωαννίδη Η Ανεράδα
Να προσθέσω ότι ο Μιχαηλίδης είναι ο πιο τραγουδοποιημένος ποιητής της Κύπρου με τραγουδιστές εμβέλειας όπως ο Κώστας Χατζής, Γιάννης Κότσιρας, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Πέτρος Γαϊτάνος, Χρήστος Θηβαίος, Αλκίνοος Ιωαννίδης, και άλλοι.
Όλοι ουσιαστικά τραγούδησαν για τη δημιουργία αυτού του δίσκου.

25438845_438176159935337_2048832152188762236_o

Το σημερινό μου ποστ για τον Β. Μιχαηλίδη στο Instagram

Έτος Βασίλη Μιχαηλίδη

Πολλές ήταν οι εκδηλώσεις φέτος προς τιμή του μεγάλου ποιητή σε Κύπρο και Ελλάδα.
Στο Ηρώδειο αρχές Οκτωβρίου διεξηχθη συναυλία με τα μελοποιημένα ποιήματα του Μιχαηλίδη. Τον Μάη που μας πέρασε η τελετή έναρξης του 2ου Φεστιβάλ Βιβλίου Λευκωσίας ήταν αφιερωμένη στον Βασίλη Μιχαηλίδη. Ο δήμος Λεμεσού οργάνωσε εκδηλώσεις που εντάσσονταν σε 4 θεματικές ενότητες:
1. Διαλέξεις, επιστημονικά συμπόσια και εκπαιδευτικά προγράμματα
2. Μουσικές βραδιές και συναυλίες
3. Μουσικοθεατρικά και μουσικοποιητικά δρώμενα
4. Εκδοτικές και μνημειακές καταθέσεις
και κλείνοντας το Πανεπιστήμιο Κύπρου τίμησε τον ποιητή με θεατρική παραγωγή εφτά παραστάσεων.

«Η ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζαιρη του κόσμου
κανένας δεν εβρέθηκεν για να την ιξηλείψη
κανένας, γιατί σιέπει την που τα ‘ψη ο Θεός μου
Η ρωμιοσύνη εν να χαθή, όντας ο κόσμος λείψει»

 

Πηγές:
1) Μια διπλή απόκλιση της κυπριακής διαλέκτου και του ποιητικού λόγου – Ο ποιητής Βασίλης Μιχαηλίδης
2) Βασίλης Μιχαηλίδης, ο σπετσέρης

Advertisements

One thought on “Βασίλης Μιχαηλίδης: 100 χρόνια από το θάνατό του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s