Οι Πρωτόπλαστοι

Οι Πρωτόπλαστοι

description
Δείτε εδώ τον πίνακα σε υψηλή ευκρίνεια

* Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας Κύπρου 2016
* 1ο Βραβείο Μένης Κουμανταρέας 2016

Ένα βιβλίο που ανέβασε το πήχη για μένα και δεν μ’ απογοήτευσε.

Το βιβλίο καταπιάνεται με μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας της Κύπρου (η οποία ιστορία με τόσες πτυχές έχει γίνει πλισές), η οποία είναι ο θάνατος του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Λεόντιου ο οποίος πέθανε μυστηριωδώς 36 μέρες μετά την ενθρόνισή του. Πολλοί εικάζουν ότι δηλητηριάστηκε από τους Βρετανούς διότι είχε φιλικές κι όχι εχθρικές σχέσεις με Τουρκοκύπριους και κομμουνιστές. Ίσως ο μόνος Αρχιεπίσκοπος Κύπρου που έκανε μεταπτυχιακές σπουδές, στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, και στη Θεολογική Σχολή της Νέας Υόρκης.

description

Επίσης βλέπουμε και την ιστορία 3ων ανδρών. Ενός παππού (Κώστας), του γιου του (Νίκος), και του εγγονού του (Αλέξανδρος).

Ο παππούς κρύβει ένα μυστικό πολιτικής φύσης, ο γιος με τη σειρά του ένα μυστικό σεξουαλικής φύσης και ο εγγονός έχει μότο του το: «Τούρκος καλός, μόνο νεκρός»

Και όλοι αυτοί έχουν μια σύνδεση μεταξύ τους όπως και με τον πίνακα του Ιερώνυμου Μπος (Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων) ο οποίος (Μπος) εμφανίζεται για λίγο ως χαραχτήρας στο βιβλίο, όπως και οι Αρθούρος Ρεμπώ ο οποίος δούλεψε για λίγους μήνες σε λατομείο στην Κύπρο· ο Φρανσουά Βιγιόν, και επίσης μια από τις πρώτες ρεμπέτισσες, η Μαρίκα Παπαγκίκα.

Όλα αυτά φαίνονται χαοτικά αλλά δεν είναι. Ο συγγραφέας ξεδιπλώνει σιγά-σιγά την υπόθεση και μας μεταφέρει από την Κύπρο του 2011 στην Νέα Υόρκη του 1929, κι από την Κύπρο του 1947 στην Νέα Υόρκη του 1980 με σύντομες στάσεις στο Μεσαίωνα (Ιερώνυμος Μπός), Αθήνα (1990), Άγιο Όρος (1980) κλπ.

Ο τρόπος αφήγησης δεν είναι ένας. Άλλοτε είναι με την μορφή email, άλλοτε με τη μορφή παραδοσιακού γράμματος, άλλοτε ως κλασσική αφήγηση 3ου προσώπου, όπως επί27889075σης και σε συνηδεισιακή ροή. Και σε 3εις περιπτώσεις η αφήγηση μετατρέπεται σε κυπριακή διάλεκτο.

Τα θέματα πολλά όπως καταλάβατε: πολιτική, θρησκεία, ζωγραφική, μουσική, λογοτεχνία.

Μία σκηνή που με συγκλόνισε είναι η σκηνή που μας μιλά το πτώμα (επιδράσεις από το βιβλίο του Ορχάν Παμούκ [book:Με λένε Κόκκινο|13456816])[εξάλλου του συγγραφέα αγαπημένο βιβλίο είναι [book:Το μαυρο βιβλιο|26167391] επίσης του Παμούκ].
Το πτώμα είναι ενός Τουρκοκύπριου μουσικού που δολοφονήθηκε το 1947 από Ελληνοκύπριους πατριώτες. Θα την παραθέσω εδώ σχεδόν αυτούσια:

Εμένα όπως είπα, με έριξαν [στο πηγάδι] το ’47. Είχα όνειρα ότι μια μέρα, εκεί που θα καθόμουν και θ’ αγνάντευα την απλωσιά των κάμπων έχοντας το βιολί στα χέρια, θα μου ‘κοβαν στο κεφάλι μουσικές […] Ύστερα από μένα τι ’52 έριξαν 2 αστυνόμους που δούλευαν για τους Βρετανούς, ένα Τούρκο κι ένα Ρωμιό. Οι φονιάδες τους είπαν «προδότες». Το ’55 γκρέμνισαν στο πηγάδι 3εις χριστιανούς. Τους είπαν «κομμουνιστές». Το ’56 2 νεαρούς τυλιγμένους σε ελληνικές σημαίες. Αυτούς τους είπαν «τρομοκράτες». Το ’57 ήρτεν κάτω ένας παχύς Εγγλέζος. Αυτόν τον είπαν «αποικιοκράτη». Το ’59 3εις έφηβους Τούρκους. Τους είπαν «ξένους». Το ’61 μια ολόκληρη οικογένεια χριστιανών. Τους είπαν «ζωοκλέφτες». Το ’62-’63 κάμποσοι [Τουρκοκύπριοι] βρήκαν άγριους θανάτους. Το 1973 έριξαν ζωντανούς 2 Τούρκους/ Τους είπαν «αλλόθρησκους» και «άτε να τελειώνουμε με τούτους». Τον Ιούλη του ’74 έριξαν 13 πτώματα χριστιανών, με τα κεφάλια χώρια. Τους είπαν «πεσόντες πολέμου» και «εχθρούς που καλά επάθαν». 2 βδομάδες ύστερα μας άφηκαν μισοκαμένα 7 Τουρκάκια, του Δημοτικού. Τα είπαν «ελάχιστη εκδίκηση». […] Αν ρωτάτε εμένα τον Αλή Πεσκέ, άρκεψα να δέχουμαι ότι τα ηφαίστεια του κόσμου σκάζουν για να δώκουν πίσω ό,τι επετάξαμεν στους λάκκους μας 196-199

Αυτή κυρίες και κύριοι είναι η ιστορία της Κύπρου, μια ιστορία γραμμένη με πτώματα, πτώματα ταπελλωμένα, πτώματα διαμελισμένα όπως κι η ίδια η Κύπρος που μοιάζει όπως αναφέρει κι ο συγγραφέας με αιδοίο διότι η Κύπρος ανά τους αιώνες αποτέλεσε την πόρνη της Μεσογείου. Κατακτητές και κατακτητές πέρασαν από πάνω της, και ακόμα στέκει με τα σημάδια των δεινών εμφανή ακόμα.

Του έβαλα 4,5 αντί 5 αστέρια διότι το 9ο από τα 11 κεφάλαια ήταν σε φάση action-packed που θυμίζει μυθιστορήματα του Νταν Μπράουν και επίσης ο όλος μυστικισμός του πίνακα και η σύνδεσή του με τους ήρωες και την Κυπριακή ιστορία δεν με πολυ-επεισε/ Αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν μ’ άρεσε το βιβλίο. Δε σημαίνει επίσης ότι δεν το συστήνω διότι ο συγγραφέας έχει την ατυχία να είναι Κύπριος και η κυπριακή λογοτεχνία δεν είναι και τόσο ευρέως γνωστή και είναι κρίμα να περάσει τούντο βιβλίο απαρατήρητο. Δκιαβάστε το!! και καλή ανάγνωση

Βαθμολογία: 9/10

The Sellout

Ο Πουλημένος
Βραβείο Man Booker 2016.22237161
Man Booker.
Αυτό έπρεπε να λειτουργούσε σαν προειδοποίηση αλλά την έπαθα. Για άλλη μια φορά νικητής του Man Booker Prize με απογοήτευσε οικτρά.

Βλέπε: Τ’ απομεινάρια μιας μέρας, Ένα κάποιο τέλος

Γιατί με απογοήτευσε; Γιατί ήταν πολύ αμερικάνικο βρε παιδί μου.
Ναι, ναι, ξέρω ότι το θέμα ρατσισμός δεν αφορά μόνο τους Αμερικάνους, αλλά το συγκεκριμένο κεφάλαιο όσο και να το διδάχτηκα στο πανεπιστήμιο, όσα κείμενα και να διάβασα γι’ αυτό, όσες ταινίες και να είδα, όσα άρθρα και να διάβασα δεν με άγγιξε.
Όπως πολύ καλά το έθεσε και ένας goodreadsεράς
«There is also the non-uncommon issue for non-American readers of unexplained cultural references on the assumption that American culture is universal» – which again is exactly the problem.

Προτού δεχτώ επίθεση γι’ αυτό το, δεν με άγγιξε θα ξεκινήσω λέγοντας ότι η λέξη nigger παρόλο που ξέρω πόσο προσβλητική είναι, και παρόλο που ξέρω τι βαριά ιστορία κουβαλά πίσω της, και πόσο την φοβούνται οι Αμερικάνοι να την ξεστομίσουν, ποτέ δε θα καταφέρω να νιώσω την προσβλητικότητά της. Ούτε μαύρος είμαι, ούτε Αμερικάνος, και ούτε η μητρική μου είναι τ’ αγγλικά. Άρα με άλλα λόγια ξέρω τη σημασία της αλλά δεν την νιώθω.
Για να μάθεις αν θα κατανοήσεις (τις άπειρες αναφορές σ’) αυτό το βιβλίο στο 100% πρέπει πρώτα να διαβάσεις το παρακάτω.

Ο ιδανικός αναγνώστης γι’ αυτό το βιβλίο πρέπει να είναι αφροαμερικανός κάτοικος Λος Άντζελες, στο αμέσως επόμενο επίπεδο έχουμε μη αφροαμερικανό κάτοικο Λος Άντζελες, μετά καλύπτουμε όσους κατοικούν στην πολιτεία της Καλιφόρνιας, μετά όσους κατοικούν στις ΗΠΑ μετά όσους κατοικούν σε χώρες με Αγγλική γλώσσα ως μητρική (ΗΒ, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιρλανδία, Νότιος Αφρική, Νιγηρία κλπ) και μετά στις υπόλοιπες χώρες ξεκινώντας μ’ αυτούς που σπούδασαν Αγγλική Φιλολογία στο 65% κατανόησης και τα λοιπά.

Και η υπόθεση, η πλοκή, δε ξέρω τι, ήταν σαν να μπήκε σε μπλέντερ με ανοικτό καπάκι και σού κάνει την κουζίνα κώλο. It was all over the place που λένε κι οι Αμερικάνοι. Μια ανακατωσούρα, ένα χαοτικό χάος, δεν έβγαλα άκρη.

Το βιβλίο το διάβασα στο αγγλικό πρωτότυπο είναι στις 289 σελίδες. Με έκπληξη είδα ότι η ελληνική μετάφραση είναι 100+ σελίδες παραπάνω λόγω του ότι υπάρχουν αμέτρητες υποσημειώσεις πολλές από τις οποίες εκτείνονται σχεδόν πάνω από μια σελίδα με το κείμενο πολλές φορές να είναι μόνο 3 γραμμές. Εγώ χωρίς υποσημειώσεις κολυμπούσα στ’ ανοικτά χωρίς μπρατσάκια και χωρίς βατραχοπέδιλα. Δεν κατάλαβα τι ήθελε να πει ο ποιητής.
Κάτι τέτοιο δηλαδή:

description

Διότι το να κάτσεις να εξηγήσεις το ανέκδοτο είναι σαν να κάνεις ανατομία σ’ ένα βάτραχο ο οποίος στην πορεία έχει ήδη ψοφήσει. (κάπου το διάβασα αυτό αλλά δε θυμάμαι ποιος το είπε)

Ο συγγραφέας, το είπε και σε συνέντευξή του, ήθελε την λέξη nigger να δεσπόζει των άλλων λέξεων, με σκοπό να την απομυθοποιήσει, να της μειώσει την δύναμή της. Να δει με άλλα λόγια γιατί ακόμη φοβίζει την αμερικανική κοινωνία.
Εγώ όμως, όπως είπα και πριν ξέρω πόσο προσβλητικό είναι να πεις κάποιου nigger αλλά δεν το νιώθω, το ξέρω απλά, και συν αυτού στα ελληνικά η λέξη nigger μεταφράζεται ως αράπης. Για μένα που ζω στην Κύπρο αράπης δε σημαίνει τίποτα άλλο εκτός από τον Άραβα. Έτσι εδώ έχω 2 γλωσσικά εμπόδια να υπερπηδήσω προτού φτάσω στην λέξη nigger.

Σοκαρίστηκα όταν είδα τον συγγραφέα να αναφέρει τα Βαρόσια, Αμμοχώστου ως υποψήφια αδελφοποιημένη πόλη με το Ντικενς, την (σχεδόν) εγκαταλελειμμένη πόλη του πρωταγωνιστή (μαζί με το Τσερνομπίλ), που δεν κατάλαβα αν ήταν πόλη, χωριό, ή απλά ένας δρόμος με 5 σπίτια απ’ την μια πλευρά και 5 απ’ την άλλη. Και επίσης δεν κατάλαβα γιατί Ντίκενς, σε τι αποσκοπούσε η ονομασία μιας γκέτο περιοχής στο Λος Άντζελες με το επίθετο του μεγάλου Άγγλου συγγραφέα Τσαρλς Ντίκενς;
Εδώ θα μου πεις έχουν Μάντσεστερ στη Μασαχουσέτη, Λονδίνο στο Οχάιο, Μπέρμιγχαμ στην Αλαμπάμα, Άθενς στην Τζόρτζια κλπ.

Τόσα και τόσα εγκώμια και μνείες διάβασα γι΄ αυτό το βιβλίο και τώρα που το τέλειωσα απορώ.
Άλλο βιβλίο διάβαζα εγώ; Τόσος χαζός είμαι που δεν κατάλαβα τι ήθελε να πει ο συγγραφέας με αυτό το εξαιρετικά αστείο βιβλίο; Ή απλά η μητρική μου δεν είναι τ’ αγγλικά οπότε έχασα πολλές αναφορές. Μα και πάλι διαβάζω αγγλικά βιβλία εδώ και 10 χρόνια και πρώτη φορά ένιωσα τόσο φτανός (ηλίθιος με IQ ραδικιού στην κυπριακή)
Αν βρήκατε την κριτική μου χαοτική, που να διαβάσετε και το βιβλίο. Απογοητευτικό.τα.το.

Βαθμολογία: 5/10

Κρίμα.

Υστερόγραφο: Δεν μας είπες περί τίνος πρόκειται το βιβλίο.
Δε βαριέσαι.